Đoàn hộ nhẫn

Vùng đất trải dài bốn mươi lý từ Đồi Rìa đến cầu Bia Rum Đun và năm mươi lý từ vùng truông Bắc đến đầm lầy phía Nam. Người Hobbit đặt tên là Quận, vì là vùng đất thuộc quyền quản của vị Thain, và là một quân buôn bán được tổ chức đâu ra đấy, và ở cái góc thế giới dễ chịu này họ tổ chức cuộc sống của mình đâu ra đấy, càng ngày càng bớt đi ra thế giới bên ngoài nơi những thứ tăm tối tung hoành, cho đến khi họ dần coi hòa bình và thịnh vượng là nguyên tắc ở Trung Địa và là quyền đương nhiên của mọi bọn dân có óc xét đoán.

Viện Mathom là tên gọi bảo tàng này; bởi bất kể thứ gì người Hobbit không sử dụng trước mắt, song lại chẳng nỡ lòng vứt bỏ, họ đều gọi là mathom.

Nhưng các vị trí đất thích hợp xây những đường hầm lớn và đâm trổ nhiều nhánh kiểu này (hay là smial như họ gọi)

Tình yêu dành cho cửa sổ tròn, thậm chí cửa đi tròn, là nét riêng chính yếu còn sót lại của lối kiến trúc đặc thù Hobbit.

Tất cả các Hobbit, trong mọi trường hợp, đều hết lòng với thị tộc và tính toán các mối quan hệ họ hàng cực kỳ kỹ lưỡng. Họ vẽ những cây gia hệ dài và phức tạp, vô số cành nhánh. Khi qua lại với người Hobbit nhất thiết phải

nếu chúng chuẩn xác: họ thích có những cuốn sách viết toàn chuyện đã biết rồi, được kể ra có căn cứ và trung thực, không có mâu thuẫn nào hết.

Quận được chia thành bốn góc phần tư, tức bốn Tổng đã nói đến từ trước: Bắc, Nam, Đông và Tây; đến lượt chúng lại chia thành vài khu đất dòng họ, vẫn còn mang tên của vài gia tộc trùm sò lâu đời, mặc dầu tới thời điểm chép trong bộ sử này những cái tên này không còn chỉ giới hạn ở những vùng đất gốc mà thôi.

Bên ngoài các Tổng là các Biên Đông

Bởi họ coi vì vua thời xưa là người đề ra tất cả lề luật thiết yếu hiện dùng; và thường thường họ tự nguyện tuân theo bộ luật ấy, bởi đấy chính là Luật Trời (như họ nói), vừa cổ xưa vừa công bình.

Dầu vậy, vẫn tồn tại thói quen gọi trưởng tộc là Vị Took và thêm vào tên ông này một con số, nếu cần, tỷ như Isengrim đệ Nhị chẳng hạn.

Quan chức thực sự duy nhất ở Quận ngày nay là Thị trưởng Mỏ Cộ (cũng là Thị trưởng Quận), chức vụ này cứ mỗi bảy năm được bầu một lần ở Hội chợ Tự do trên khu Đồi Trắng vào ngày Lithe, tức ngày Hạ Chí.

Nhưng nhiệm vụ Bưu Trưởng và Quận Cảnh Trưởng cũng ghép chung vào vai trò thị trưởng, nên ông này quản lý cả Dịch Vụ Đưa Thư lẫn việc Cảnh Giới.

một cái nhẫn bằng vàng khiến cho kẻ đeo nhẫn trở nên vô hình.

và ngày xưa gần như chỉ những thứ ác độc nhất mới dám phá vỡ lời hứa.

Đề phòng hết mực, Bilbo lặng lẽ theo sau còn y vừa chạy vừa nguyền rủa và trò chuyện một mình về “Bảo Bối”, qua cuộc trò chuyện ấy, cuối cùng Bilbo cũng đã đoán ra sự thực, và hi vọng đến với ông trong bóng tối:

quyền năng đến nỗi chung cuộc nó sẽ hoàn toàn đánh gục bất cứ ai thuộc giống phàm trần mà lại sở hữu nó. Nó sẽ sở hữu lại kẻ đó.

“Ở Eregion lâu lắm rồi đã chế tạo rất nhiều nhẫn Tiên, những chiếc nhẫn thần như người Hobbit vẫn gọi, và dĩ nhiên chúng có đủ loại: vài chiếc uy lực vượt trội và vài chiếc yếu thua. Những chiếc nhẫn yếu chỉ là các thử nghiệm nghề rèn trước khi nghề hoàn toàn chín muồi, và đối với các Tiên thợ rèn chúng chỉ là thứ vặt vãnh-dù theo ta thì vẫn nguy hiểm cho người phàm.

“Frodo ạ, một người phàm mang Nhẫn Báu sẽ không chết, nhưng anh ta không thể lớn lên hay có thêm sự sống, anh ta chỉ cứ thế tồn tại, cho đến cuối cùng từng phút một đều thành mệt mỏi. Và nếu sử dụng chiếc nhẫn thường xuyên để làm cho bản thân vô hình, anh ta sẽ mờ dần: anh ta cuối cùng sẽ trở thành vô hình vĩnh viễn, và sống trong cảnh chập choạng dưới con mắt của Thế Lực Hắc Ám cai quản Bộ Nhẫn. Phải, không sớm thì muộn-muộn nếu anh ta thoạt đầu khỏe mạnh và có ý tốt, nhưng không sức mạnh hay mục đích thiện lương nào trụ nổi vĩnh viễn-sớm hay muộn Thế Lực Hắc Ám sẽ nuốt chửng anh ta.”

Lão ngừng lại, và rồi chậm rãi nói bằng giọng thật trầm: “Đây là chiếc Nhẫn Chủ, Nhẫn Chúa thống trị tất cả. Đây chính là chiếc Nhẫn Chúa hắn bị mất nhiều năm về trước, làm cho thế lực hắn suy yếu nặng nề. Hắn thèm khát nó vô cùng-nhưng không thể để hắn lấy được nó.”

Hắn chỉ cần Nhẫn Chúa; bởi hắn đã tự tay làm chiếc ấy, Nhẫn Chúa chính là hắn, và hắn đã để phần lớn quyền năng cũ của chính mình nhập vào trong đó, để có thể thống trị tất cả các nhẫn kia.

“Than ôi, đúng vậy đấy! Qua gã mà Kẻ Thù biết được Nhẫn Chúa đã lại được tìm ra. Kẻ đó biết nơi Isildur vong mạng. Hắn biết nơi Gollum tìm thấy nhẫn. Hắn biết rằng đó là môt chiếc Nhẫn Báu, bởi nó giúp trường sinh.

“Đáng thương ư? Chính lòng Thương hại đã giữ tay chú ấy lại. Thương hại, và Từ bi: không được tấn công khi không cần thiết. Và chú ấy đã được đền ơn xứng đáng, Frodo ạ. Đừng quên là chú ấy hầu như không bị cái ác làm tổn thương, cuối cùng còn tẩu thoát được, bởi vì chú ấy bắt đầu sở hữu chiếc Nhẫn bằng cách ấy. Nhờ lòng Thương hại.”

Khối kẻ đang sống đáng phải chết. Một số đã chết lại đáng sống. Cháu có thể trao cái đáng ấy cho bọn họ không? Vậy đừng quá nôn nóng đưa ra lời phán sinh tử. Vì kể cả bậc nhất mực khôn ngoan cũng không lường nổi mọi kết cục.

“Người ta tìm thấy can đảm ở những chốn ít mong chờ nhất,” Gildor nói. “Hãy cứ hy vọng! Giờ thì ngủ đi! Đến sáng chắc chúng ta đã đi rồi; nhưng chúng ta sẽ gửi thông điệp qua mọi miền đất. Các nhóm Tiên Du Mục sẽ biết về hành trình của các cậu, những ai có quyền năng hướng thiện sẽ cảnh giác chờ đón. Ta mệnh danh cậu là một Bạn Tiên; và cầu mong muôn triệu vì sao tỏa sáng cuối con đường các cậu đi! Hiếm khi chúng ta hân hoan đến thế khi gặp người lạ, và thật tuyệt được nghe lời Cổ Ngữ từ đôi môi những kẻ lang thang khác trong chốn nhân gian.”

“Các cậu đang quên không chỉ lịch sử gia tộc, mà còn mọi tri thức các cậu từng biết về quỷ khổng lồ,” Sải Chân Dài nói. “Đang là ánh ngày bao la dưới vầng mặt trời rạng rỡ, vậy mà các cậu quay lại tính dọa tôi với câu chuyện về bọn quỷ sống sờ sờ đang đợi chúng ta nơi trảng cỏ này! Bất luận trường hợp nào các cậu hẳn đã phải để ý thấy một trong số chúng có cái tổ chim đằng sau tai. Ấy hẳn là món đồ trang sức bất bình thường với một quỷ khổng lồ còn đang sống!”

“Thực tế thì quyền năng của Chúa Tể Hắc Ám thể hiện không ở đâu rõ hơn ở trong sự bất hòa đang chia rẽ tất cả những người vẫn còn chống lại hắn.

Vậy mà chúng tôi thấy được quá ít niềm tin và sự trung thành từ thế giới bên ngoài Lothlórien, ngoại trừ có lẽ chỉ Thung Đáy Khe, vậy nên chúng tôi không dám để niềm tin của mình biến thành mối đe dọa cho quê hương. Giờ chúng tôi đang phải sống trên một ốc đảo giữa vô vàn hiểm nguy, và bàn tay chúng tôi thường xuyên đặt lên dây cung hơn là dây đàn.

Ai! laurië lantar lassi súrinen, yéni únótimë ve rámar aldaron! Yéni ve lintë yuldar avánier mi oromardi lisse-miruvóreva Andúnë pella , Vardo tellumar nu luini yassen tintilar i eleni ómaryo airetári-lírinen. Sí man i yulma nin enquantuva? An sí Tintallë Varda Oiolossëo

ve fanyar máryat Elentári ortanë, ar ilyë tier undulávë lumbulë; ar sindanóriello caita mornië i falmalinnar imbë met, ar hísië untúpa Calaciryo míri oialë. Sí vanwa ná, Rómello vanwa, Valimar! Namárië! Nai hiruvalyë Valimar. Nai elyë hiruva. Namárië!

“Không phải, thời gian không nán lại bao giờ,” chàng nói; “thế nhưng thay đổi và sinh trưởng không phải giống nhau đối với vạn vật và nơi chốn. Đối với người Tiên thế giới vẫn vận động, nhưng nó vận động vừa nhanh lại vừa chậm. Nhanh, bởi chính họ ít thay đổi, nên mọi thứ khác vụt bay qua: và đó chính là điều tiếc nuối của họ. Chậm, bởi họ không bao giờ đếm năm tháng trôi, không đếm cho chính mình. Bốn mùa trôi qua chỉ là những gợn nước không ngừng lặp lại trên dòng chảy dài dằng dặc. Nhưng dưới Mặt Trời tất cả mọi điều rồi sẽ bị bào mòn cho đến ngày cùng.”

Hai tòa tháp

“Vậy thì đuổi theo chúng thôi!” Gimli nói. “Người Lùn cũng đi nhanh, và họ không chóng mệt hơn lũ Orc đâu. Nhưng cuộc truy đuổi rồi sẽ kéo dài: bọn chúng đã khởi hành từ lâu rồi.” “Phải,” Aragorn nói, “tất cả chúng ta đều sẽ cần có sự bền bỉ của Người Lùn. Đi thôi! Dù còn hy vọng hay không thì chúng ta vẫn phải đi theo vệt đường của kẻ thù. Và khốn khổ cho bọn chúng, nếu chúng ta rốt cuộc lại nhanh hơn! Chúng ta sẽ làm nên một kỳ tích truy đuổi mà rồi đây Ba Giống Dân đều phải lưu truyền: cả Tiên, Người Lùn lẫn Con Người. Hãy tiến lên hỡi Ba Thợ Săn!”

và chàng có thể ngủ, nếu có thể coi đó là ngủ theo cách gọi của Con Người, tự an thần trong những nẻo đường kỳ lạ của những giấc mơ Tiên, ngay giữa lúc mở mắt bước đi trong ánh sáng của thế giới này.

Nói xong chàng chìm ngay vào giấc ngủ. Còn Legolas thì đã nằm bất động, hai bàn tay đẹp đẽ đan vào nhau trên ngực, còn hai mắt thì không hề nhắm, hòa lẫn đêm tỉnh thức cùng giấc mơ sâu, như cách thức của người Tiên.

“Thứ nhất là sẽ mất rất nhiều thời gian: tên của ta vẫn luôn dài thêm, mà ta đã sống được rất lâu, rất lâu rồi; vì vậy tên của ta cũng giống như một câu chuyện. Những cái tên thật luôn kể cho các ngươi câu chuyện về những gì mang tên ấy trong ngôn ngữ của chúng ta, các ngươi có thể gọi đó là Tiếng Ent cổ. Đó là một ngôn ngữ rất hay, nhưng phải mất rất nhiều thì giờ mới nói được bất cứ điều gì bằng tiếng ấy,

Cây Râu lặp lại những từ đó một cách trầm tư. “Quả đồi. Phải rồi, chính là từ đó. Nhưng đó là một từ vội vàng đối với một thứ đã đứng đây suốt từ khi phần này của thế giới thành hình. Nhưng không sao. Chúng ta hãy rời khỏi đây, và đi.”

Hầu hết cây cối chỉ là cây cối, dĩ nhiên rồi; nhưng có nhiều cây đang dần thức dậy. Một

“Ent cổ bọn ta là kẻ chăn cây. Giờ bọn ta chỉ còn lại rất ít. Người ta nói cừu rồi sẽ thành ra giống người chăn, còn người chăn cũng sẽ giống cừu; nhưng chậm lắm, và chẳng có bên nào sống được lâu trên thế giới này. Cây và Ent thì nhanh chóng và gần gũi hơn, họ cùng nhau đi qua nhiều kỷ nguyên. Bởi Ent giống Tiên hơn: không hứng thú với bản thân mình như Con Người, mà thích đi sâu bên trong những thứ khác. Thế nhưng Ent cũng lại giống Con Người hơn, dễ thay đổi hơn Tiên, hay như các cháu có thể nói là dễ khoác vào mình màu sắc của bên ngoài hơn. Và lại còn khá hơn cả hai giống đó: bởi họ vững vàng hơn và lưu tâm đến mọi điều lâu hơn.

Một điểm dễ nhận biết của những thứ xấu xa gia nhập Bóng Tối Lớn là chúng không thể chịu đựng được Mặt Trời; thế nhưng lũ Orc của Saruman lại có thể chịu được, cho dù có thể chúng vẫn căm ghét nó.

số đông hơn đã biến thành cây.

“Đấy hẳn là một câu chuyện kỳ lạ và buồn bã,” ông ta tiếp tục sau một thoáng dừng lại. “Khi thế giới vẫn non trẻ, những khu rừng vẫn còn rộng lớn và hoang dã, Ent và Ent phụ-còn có cả các Ent nương, ôi! vẻ yêu kiều của Fimbrethil, của Nhánh Mảnh Mai chân nhẹ, vào những tháng ngày tuổi trẻ chúng ta!-họ bước đi cùng nhau và họ sống cùng nhau. Nhưng trái tim của chúng ta không lớn lên cùng một cách: người Ent trao tình cảm cho những thứ họ gặp khắp thế giới, còn Ent phụ lại trao tâm tư cho những thứ khác, bởi người Ent yêu mến những cây cổ thụ, những khu rừng hoang, những triền đồi cao; họ uống nước từ những con suối núi, và chỉ ăn hoa quả rơi rụng trên đường đi; họ học tập người Tiên nói chuyện với Cây Cối. Tuy nhiên Ent phụ lại chỉ quan tâm đến những loại cây cỏ hơn, đến những đồng cỏ trong nắng bên ngoài những khu rừng; họ nhìn ngắm mận gai trong bụi cây, rồi táo dại và hoa anh đào bừng nở mùa xuân, dã thảo xanh mướt nơi những vùng ngập nước mùa hè, và cả cỏ hạt trên những cánh đồng mùa thu. Họ không muốn trò chuyện với những thứ đó; mà muốn chúng lắng nghe và tuân theo những gì họ bảo. Ent phụ lệnh cho chúng mọc theo mong muốn của họ, đơm hoa kết trái theo sở thích của họ; bởi Ent phụ thích trật tự, và sự sung túc, và yên bình (nghĩa là những thứ đó cần ở yên nơi họ đã đặt xuống). Vì thế Ent phụ dựng nên những khu vườn để sinh sống. Nhưng người Ent chúng ta vẫn tiếp tục lang thang, và chúng ta chỉ thỉnh thoảng mới đến những khu vườn đó. Rồi khi Bóng Tối trùm xuống miền Bắc, Ent phụ đã phải vượt dòng Sông Cả để gây dựng những khu vườn mới, trồng trọt những cánh đồng mới, và chúng ta cũng ít gặp họ hơn. Sau khi Bóng Tối bị đánh bại, vùng đất dồi dào của Ent phụ nở rộ, những cánh đồng của họ bạt ngàn ngũ cốc. Rất nhiều con người đã học tập bí quyết của Ent phụ và thành tâm tôn kính họ; còn chúng ta chỉ là một truyền

khởi sự rì rầm chậm rãi: người này tham gia rồi đến lượt người khác, cho đến khi tất cả đều cùng hòa vào một giai điệu dài lúc bổng lúc trầm, khi thì to hơn ở một phía vòng tròn, khi thì lại lắng xuống ở đó và ngân lên thành tiếng ồn lớn ở phía bên kia. Dù không nghe và hiểu nổi bất cứ câu nào-cậu cho rằng đó là tiếng Ent-Pippin vẫn nhận thấy âm thanh đó rất dễ chịu lúc mới nghe; thế nhưng lần hồi sự chú ý của cậu dao động dần. Sau một lúc lâu (và bản đồng ca không hề có dấu hiệu giảm dần) cậu thấy mình băn khoăn tự hỏi, bởi Ent là một ngôn ngữ “không vội vàng”, không biết họ đã nói gì khác ngoài câu Chào buổi sáng chưa; và nếu Cây Râu định điểm danh, phải mất bao nhiêu ngày mới hát được hết tên của họ. “Mình tự hỏi có và không nói bằng tiếng Ent là gì,” cậu nghĩ. Cậu ngáp dài.

Giờ chúng ta đã kết thúc phần đầu tiên; thế nhưng ta vẫn phải giải thích lại nhiều điều cho những người sống cách xa đây, cách xa Isengard, và cho cả những người ta chưa đến gặp được trước khi mở Hội, và sau đó chúng ta còn phải quyết định sẽ làm gì. Tuy nhiên, việc quyết đinh làm gì không làm người Ent mất nhiều thời gian bằng việc điểm qua tất cả những thực tế, những sự việc đòi hỏi họ phải cân nhắc để quyết định. Song, điều này thì không thể khác được, chúng ta sẽ còn ở đây trong khá lâu nữa: có vẻ như phải đến hai ngày. Vì vậy ta dẫn đến cho các cháu một người bạn đây. Cậu ấy có một ngôi nhà Ent ở gần đây. Bregalad là tên Tiên của cậu ấy. Cậu ấy nói đã quyết định rồi và không cần phải ở lại Hội nữa. Hm, hm trong số chúng ta cậu ấy có thể coi là người Ent vội vàng nhất đấy. Các cháu cần phải đi cùng nhau. Tạm biệt!” Cây Râu quay đi, bỏ bọn họ lại.

Nhưng bọn Quỷ Khổng Lồ chỉ là một lũ giả mạo, được Kẻ Thù tạo ra trong Bóng Tối Lớn, nhại lại người Ent, cũng tựa như Orc nhại lại người Tiên. Chúng ta mạnh hơn Quỷ Khổng Lồ. Chúng ta được tạo nên từ xương của đất. Chúng ta có thể chẻ đá như rễ cây, nhưng còn nhanh hơn, nhanh hơn nhiều, nếu tinh thần chúng ta được đánh thức! Nếu chúng ta không bị đẵn xuống, hay bị hủy diệt bằng lửa hoặc ma thuật, chúng ta có thể chẻ Isengard ra từng mảnh và đập tường thành gạch vụn.”

“Một tù nhân bị trói thoát được ra khỏi cả lũ Orc lẫn toán kỵ binh bao vây xung quanh. Rồi người ấy dừng lại, trong lúc vẫn khơi khơi lộ diện, và cắt dây trói bằng một con dao Orc. Nhưng bằng cách nào và tại sao? Bởi nếu chân bị trói, làm sao người ấy có thể đi được? Còn nếu tay bị trói, làm sao người ấy có thể sử dụng dao? Và nếu cả chân lẫn tay đều không bị trói, tại sao người ấy lại phải cắt đoạn thừng ra? Rồi vừa lòng với kỹ năng của mình, người ấy đã ngồi xuống lặng lẽ ăn chút bánh mì đi đường! Ít ra như thế là đủ chứng tỏ đấy là người Hobbit, mà chẳng cần phải viện tới tấm lá mallorn. Sau đó, tôi cho rằng cậu ấy đã biến đôi tay mình thành đôi cánh và vừa hát vừa bay vèo vào trong rừng. Tìm được cậu ấy cũng dễ thôi: chỉ cần chúng ta cũng mọc cánh!”

Tất cả bọn họ ngây ra nhìn lão. Mái tóc lão trắng như tuyết dưới ánh mặt trời; còn áo choàng của lão lấp lánh màu trắng; đôi mắt bên dưới hàng lông mày rậm của lão sáng quắc, sắc lẹm như những tia nắng mặt trời; bàn tay lão đầy sức mạnh. Lẫn lộn giữa kinh ngạc, vui sướng và sợ hãi, họ cứ đứng đó mà chẳng tìm ra được điều gì để nói.

Cuối cùng Aragorn cũng cất được tiếng. “Gandalf!” chàng nói. “Vượt xa mọi hy vọng ông quay lại với bọn tôi đúng lúc khó khăn này! Bức màn gì đã phủ lên mắt tôi vậy? Gandalf!” Gimli không nói gì, chỉ quỳ sụp xuống, lấy tay che mắt.

“Cái gì? Câu đố ư?” Gandalf nói. “Không! Bởi tôi chỉ vừa nói chuyện thành tiếng một mình thôi. Một thói quen của người già ấy mà: họ chọn ra người thông thái nhất có mặt để nói chuyện cùng; thật mệt mỏi nếu phải giải thích dài dòng cho người trẻ.”

Cây Râu là Fangorn, người bảo vệ khu rừng; ông ấy là người già nhất trong số những người Ent, là vật sống già nhất còn bước đi dưới ánh Mặt Trời trên cõi Trung Địa này.

“Nó đã được xây, và nó không hề bị phá hủy,” Gandalf nói. “Từ tầng hầm sâu nhất đến tận đỉnh núi cao nhất nó leo, đi lên theo đường xoắn ốc liền mạch qua nhiều nghìn bậc thang, cho đến khi rốt cục cũng lên đến Tháp Durin được khắc vào đá sống Zirakzigil, đỉnh Chĩa Bạc.

“Nói đi, Legolas!” Gandalf nói. “Hãy nói cho chúng tôi biết anh nhìn thấy gì phía trước?”

Đối với Legolas, khi chàng căng cặp mắt giỏi nhìn xa, dường như chàng nhận thấy một tia sáng trắng: ánh mặt trời có lẽ vừa lấp lánh trên đỉnh tòa Tháp Canh xa tít tắp. Và xa hơn nữa, nơi xa xôi bất tận song lại là hiểm họa cận kề, có một lưỡi lửa bé xíu.

“Tôi nợ Éomer rất nhiều,” Théoden nói. “Trái tim trung thành vẫn thường mang miệng lưỡi ngang ngạnh.” “Cũng có thể nói,” Gandalf nói, “trước con mắt không ngay thẳng sự thật luôn mang một bộ mặt nhăn nhó.”

“Đó không phải là phép phù thủy, mà là một lực lượng cổ xưa hơn rất nhiều,” Gandalf nói, “một lực lượng đã bước đi trên mặt đất này, từ trước cả khi nòi tiên bắt đầu ca hát hay tiếng búa bắt đầu vang lên.

Một màn sương dồn lại xung quanh họ. Trên cao vài ngôi sao vẫn le lói mờ ảo; nhưng dựng lên cả hai bên họ là những bức tường bóng tối không thể xuyên thấu; họ đang ở trong một lối đi hẹp giữa những tòa tháp bóng tối đang dịch chuyển. Họ nghe thấy những tiếng nói, tiếng thầm thì, rên rỉ và một tiếng thở dài xào xạc bất tận; mặt đất rung chuyển bên dưới họ. Họ thấy mình cứ ngồi đó thật là lâu và họ sợ hãi; nhưng rồi bóng tối và tiếng rì rầm cũng trôi qua, biến mất giữa những nhánh núi.

Nằm qua suốt bao năm trường dưới nhánh núi trong Thung Lũng Phù Thủy là một công trình cổ xưa mà Con Người gọi là Isengard. Nó được tạo hình một phần trong thời kỳ hình thành dãy núi, thế nhưng Con Người từ Tây Châu từ thời xa xưa đã đổ vào đó công sức lao động vĩ đại; còn Saruman cũng đã cư ngụ ở đó từ rất lâu rồi, và cũng chẳng ngồi không.

Dáng dấp nơi đó thế này, trong thời gian Saruman đang ở đỉnh cao quyền phép, và được biết bao người coi là thủ lĩnh hội Phù Thủy: Một vòng thành đá khổng lồ, tựa như những vách đá chót vót, đứng nhô ra khỏi bóng che của sườn núi, nơi từ đó nó chạy ra rồi vòng trở lại. Chỉ có duy nhất một lối vào ở đó, một cổng vòm khổng lồ khoét vào bức tường phía Nam. Từ đây một đường hầm dài được đục xuyên qua vách đá đen; đóng lại ở cả hai đầu cửa hầm là những cánh cổng sắt đồ sộ. Cách chế tạo và gắn cổng trên những bản lề khổng lồ, những trụ thép đóng sâu vào đá sống, làm cho khi cổng không bị chốt thì chỉ cần tay đẩy nhẹ nhàng cũng khiến chúng mở ra mà không gây tiếng động nào. Nếu có ai đi vào và cuối cùng ra được khỏi đường hầm đầy tiếng vọng đó, người đó sẽ thấy một vùng đồng bằng, một hình tròn lớn, hơi trũng xuống như chiếc bát nông khổng lồ: khoảng một dặm đo từ mép này qua tới mép đối diện. Một thời nó từng rất xanh tươi và chằng chịt những con đường lớn, cùng những khóm rừng trĩu quả được tưới tắm nhờ những dòng suối chảy từ dãy núi vào một hồ

“Chẳng thể khác được,” Aragorn trả lời. “Kẻ nào không thể bỏ đi những thứ quý giá lúc cần thiết là kẻ đang bị xích xiềng. Cậu đã làm đúng.”

“Đó là người Huorn, hay là cách gọi họ của người Ent bằng thứ ‘ngôn ngữ ngắn gọn’. Cây Râu không chịu kể nhiều về họ nhưng tôi nghĩ họ là những người Ent đã gần như biến thành cây hoặc ít nhất là trông giống vậy. Họ đứng đây đó trong khu rừng hoặc dưới hiên rừng, lặng lẽ, canh chừng cây cối không ngừng nghỉ; nhưng tôi tin rằng sâu trong những thung lũng tăm tối còn có hàng trăm hàng trăm người như họ.

Nguy hiểm nữa. Tôi sẽ sợ hãi lắm khi phải gặp họ, nếu không có người Ent thực thụ nào ở bên để canh chừng họ.

Đột nhiên một giọng nói khác cất lên, trầm và êm ái, chỉ nghe âm thanh cũng đã thấy quyến rũ. Hiếm người nào không đề phòng mà nghe phải giọng nói đó có thể nhắc lại những lời họ vừa nghe thấy; nhưng nếu có thể, họ sẽ hoang mang, bởi chẳng có mấy sức mạnh trong lời lẽ. Phần lớn những gì họ nhớ được chỉ là niềm vui sướng khi nghe giọng đó vang lên, tất cả những gì nó nói dường như đều thông thái và có lý, và sự đồng tình chóng vánh làm dâng lên trong họ niềm khao khát cũng được tỏ ra thông thái như vậy. Khi những người khác cất lời, tiếng họ dường như đều lỗ mãng và khó nghe tương phản với giọng kia, và nếu họ phản bác lại giọng nói kia, nỗi tức giận sẽ bừng lên trong trái tim người bị bỏ bùa.

Đội Kỵ Sĩ ban đầu còn xôn xao, họ rì rầm tỏ vẻ đồng tình với lời nói của Saruman; nhưng rồi họ cũng im lặng, như người bị bỏ bùa. Họ dường như nhận ra Gandalf chưa bao giờ nói chuyện khéo léo và phải lẽ với đức vua của họ đến như vậy. Giờ đây mọi cư xử của ông đối với Théoden đều có vẻ thô lỗ và kiêu ngạo. Một bóng tối trườn đến phủ lên trái tim họ, nỗi sợ hãi trước mối nguy khủng khiếp: kết cục tối tăm cho đất Mark mà Gandalf đang đẩy họ tới, trong khi Saruman đứng bên cánh cửa dẫn ra lối thoát, hé mở ra để một tia sáng chiếu vào. Một bầu im lặng nặng nề trùm xuống.

Quyền năng mà Saruman đưa vào nỗ lực cuối cùng này ghê gớm đến nỗi không một ai đứng trong tầm nghe mà không phải động tâm. Nhưng giờ đây sự mê hoặc lại khác hẳn. Họ nghe thấy sự quở trách nhẹ nhàng của một đấng quân vương đối với một viên tể tướng lầm lỗi nhưng vẫn được hết mực sủng ái. Thế nhưng họ lại không được vào, chỉ có thể lắng nghe ngoài cửa những lời không dành cho họ: như những đứa trẻ hư hỏng hay những đầy tớ dốt nát đang nghe lỏm những đàm đạo khó hiểu của bậc cha chú, và tự hỏi nó sẽ ảnh hưởng đến số mệnh của chúng thế nào. Hai người ấy thuộc một đẳng cấp hơn hẳn họ: đáng kính và thông thái. Không phải nghi ngờ nữa, họ sẽ liên minh. Gandalf sẽ đi lên tòa tháp, để bàn bạc những vấn đề sâu sắc vượt ra khỏi khả năng lĩnh hội của họ trong những căn phòng trên cao của Orthanc.

“Saruman, Saruman!” Gandalf vẫn vừa cười vừa nói. “Saruman, ông chọn nhầm đạo lộ trong đời mất rồi. Ông lẽ ra phải làm thằng hề của nhà vua mà kiếm bánh ăn, và kiếm phẩm trật nữa, bằng cách bắt chước theo các cố vấn của người ta. Chao ôi!” ông ngừng lại, kiềm bớt cơn cười cợt. “Hiểu lấy nhau ư? Tôi sợ là tôi đã vượt ra ngoài khả năng lĩnh hội của ông. Nhưng ông, Saruman, giờ tôi đã hiểu ông quá rõ. Tôi nhớ rõ những lý lẽ và hành động của ông hơn là ông tưởng đấy. Lần trước tôi đến thăm, ông đã là cai ngục của Mordor rồi, và suýt nữa tôi đã bị giải đến đó. Không, người khách một khi đã phải trốn bằng đường mái thì sẽ phải nghĩ kỹ hơn mới quay lại bằng đường cửa chính. Không, tôi không nghĩ mình sẽ lên đó đâu. Nhưng nghe đây, Saruman, hãy nghe lần cuối cùng! ông không định xuống đây ư? Isengard đã cho thấy nó ít vững chắc hơn kỳ vọng và trí tưởng tượng của ông. Vậy có lẽ những điều khác ông vẫn tin tưởng cũng vậy. Rời bỏ chúng trong chốc lát không phải là một việc tốt sao? Để quay sang những điều mới mẻ, có thể lắm chứ? Hãy nghĩ cho kỹ, Saruman! Ông không định xuống ư?”

Ông giơ tay, nói chậm rãi bằng một giọng rõ ràng và lạnh lùng. “Saruman, cây trượng của ngươi đã vỡ.” Nghe tiếng rắc lớn, cây trượng tách ra thành nhiều mảnh ngay trên tay Saruman, đầu gậy rơi xuống chân Gandalf.

“Có lẽ ngắm kém là do hắn không xác định được mình ghét ai hơn, ông hay Saruman,” Aragorn nói.

“Cảm ơn ông!” Merry nói. “Nhưng còn vinh dự hơn khi được lòng thòng sau đuôi ông, Gandalf. Vì một lẽ, ở vị trí đó người ta có cơ hội được nhắc lại câu hỏi lần thứ hai. Chúng ta có định đi xa đêm nay không?”

Tuy nhiên hay nghĩ về đoạn cuối trong câu chuyện với Saruman! Hãy nhớ Saruman đã từng là thượng cấp của Gandalf: đứng đầu Hội Đồng, hay chính xác là gì cũng được. Lão từng là Saruman Phù Thủy Trắng. Giờ Gandalf mới là Phù Thủy Trắng. Saruman đã đến khi được nghe lệnh, và pháp trượng của lão bị tước đoạt; và rồi lão lại được lệnh đi khỏi, và lão đi!”

“Đúng vậy, không cần phải nghi ngờ gì nữa,” Aragorn nói. “Rốt cục thì chúng ta cũng biết được mối liên kết giữa Isengard và Mordor, và phương pháp của nó. Rất nhiều điều đã được giải thích.”

“Vẫn còn đó một khoảng ngắn nghi kỵ, mà chúng ta phải tranh thủ. Kẻ Thù rõ ràng vẫn tưởng rằng Quả Cầu đang ở Orthanc-tại sao lại không chứ? Và rằng anh chàng Hobbit đã bị bắt đến đó, rồi bị ép nhìn vào khối cầu như một cực hình của Saruman.

“Quả là một đêm đẹp đẽ và thảnh thơi!” Merry nói với Aragorn. “Có người thật số đỏ. Cậu ấy không muốn ngủ, và cậu ấy muốn đi cùng Gandalf-thế là cậu ấy đi! Thay vì bị biến thành đá và đứng ở đây mãi mãi làm gương cảnh cáo.”

“Nhưng Scadufax không chịu yên cương. Không phải là ngươi cưỡi Scadufax: Chỉ là nó sẵn lòng chở ngươi-hoặc không. Nếu nó sẵn lòng, vậy là đủ. Còn sau đó việc của nó là đảm bảo ngươi vẫn ngồi trên lưng nó, trừ phi ngươi nhảy lên trời.”

“Cái tên có nghĩa là nhìn ra xa. Quả Cầu Orthanc là một trong số đó.”

Không nghi ngờ gì rằng nó vô cùng hữu dụng đối với Saruman; song dường như hắn vẫn chưa thỏa mãn. Hắn cứ nhìn ra xa dần xa dần, cho đến khi ánh mắt của hắn nhìn đến Barad-dûr. Và rồi hắn đã bị tóm!

“Ai biết những Quả Cầu thất lạc của Arnor và Gondor giờ bị giấu, chôn vùi, hay chìm sâu ở đâu? Nhưng chắc hẳn Sauron đã lấy được ít nhất một hòn và làm chủ nó cho mục đích của hắn. Ta đoán rằng đó là Quả Cầu Ithil, bởi hắn đã chiếm đóng Minas Ithil cách đây rất lâu rồi và đã biến nó thành một nơi xấu xa: Minas Morgul, nó đã thành ra như vậy.

Không, bàn tay bỏng sẽ dạy được bài học tốt nhất. Sau đó lời khuyên về lửa sẽ đi thẳng vào tim.”

“Tôi không đổi ý. Chỉ là hợp lý mà thôi: hãy để người dễ trượt đi dưới cùng. Tôi không muốn rơi xuống đầu cậu và kéo cậu rơi theo-quả là vô lý khi giết chết cả hai người chỉ với một cú ngã.”

“Ngươi nhớ tốt đấy, và tỏ ra đúng là người thực sự đã nhìn thấy anh ấy,” Faramir nói. “Vậy có lẽ ngươi cũng có thể nhìn thấy nó trong tâm trí ngươi: một cây sừng lớn của giống bò hoang miền Đông, bọc bạc, trên khắc những ký tự cổ xưa. Người con trưởng trong gia tộc ta đã mang cây tù và đó suốt bao thế hệ; và người ta nói nếu nó được thổi lên vào lúc nguy cấp ở bất cứ đâu trong biên giới vương quốc Gondor, biên giới thuở xa xưa, tiếng nó sẽ không tắt đi mà không ai nghe thấy.

Bởi cậu cần phải biết rằng rất nhiều tích truyện cổ xưa còn được gìn giữ giữa những Người Cai Trị thành phố, dù không truyền bá rộng rãi. Gia tộc chúng tôi không thuộc dòng dõi Elendil, cho dù dòng máu Númenor có chảy trong người chúng tôi. Bởi dòng dõi của chúng tôi bắt đầu từ Mardil, vị quốc quản trung thành đã đứng ra cai trị thay nhà vua mỗi lần người ra trận.

“Rồi đến thời Cirion Quốc Quản đời thứ Mười hai (cha tôi là đời thứ hai mươi sáu), họ đã cưỡi ngựa đến trợ giúp chúng tôi, và trên Đồng Celebrant rộng lớn họ đã tiêu diệt kẻ thù đang chiếm đoạt những tỉnh phía Bắc của chúng tôi. Họ là người Rohirrim, như tên chúng tôi gọi họ, chủ nhân loài ngựa, và chúng tôi đã nhượng cho họ những cánh đồng Calenardhon mà kể từ đó được gọi là Rohan; bởi vùng đất đó từ lâu thưa thớt bóng người. Rồi họ trở thành đồng minh của chúng tôi, và luôn trung tín với chúng tôi, hỗ trợ chúng tôi mỗi lúc khó khăn, canh gác vùng biên cương phía Bắc của chúng tôi và Cửa Núi Rohan.

Thế nhưng ở Trung Địa này Con Người và Tiên đã trở nên ghẻ lạnh nhau trong thời kỳ tăm tối, bởi mưu mô của Kẻ Thù, và bởi những thay đổi chậm chạp qua thời gian, khiến cả hai loài đều dấn bước xa hơn trên những con đường chia nhánh. Con Người giờ đây sợ hãi và nghi kỵ người Tiên, song lại biết quá ít về họ. Còn người Gondor chúng ta đã trở thành giống như bao Con Người khác, như người Rohan, họ một mặt là kẻ thù của Chúa Tể Hắc Ám nhưng mặt khác lại xa lánh Tiên và luôn nói về khu Rừng Vàng với nỗi khiếp đảm.

Những thứ đẹp đẽ trong truyện cổ và thơ ca, cậu Frodo ạ: những thứ mà tôi từng gọi là phiêu lưu. Tôi đã từng nghĩ đấy là thứ mà những con người tuyệt vời trong các câu chuyện ra đi tìm kiếm, bởi họ muốn trải qua, bởi phiêu lưu thì thú vị còn cuộc sống thì hơi nhàm chán, một hình thức tiêu khiển như người ta vẫn nói. Nhưng đối với những câu chuyện thực sự đáng kể hoặc đối với những chuyện còn đọng lại trong tâm trí, mọi việc thường lại không theo cách đó. Người ta dường như bị đẩy vào các câu chuyện đó, thường là thế-đường họ đi nằm về phía ấy, như cậu vừa nói. Nhưng tôi cho rằng họ đều có rất nhiều cơ hội, giống như chúng ta, có thể quay lại, chỉ có điều họ không làm vậy. Mà nếu họ làm vậy, chúng ta đã chẳng biết, bởi họ sẽ bị lãng quên. Chúng ta chỉ toàn nghe về những người tiếp tục dấn thân-và không phải tất cả đều có kết thúc có hậu, xin lưu ý cậu; ít nhất là đối với những người ở trong câu chuyện chứ không nằm ngoài nó. Cậu biết đấy, nghĩa là về nhà, và nhận thấy mọi thứ vẫn ổn, cho dù không hẳn giống như xưa-như ông Bilbo già chẳng hạn.

Thông điệp là: Nazgûl bất an. E rằng trên các Cầu Thang có gián điệp. Cảnh giác gấp đôi. Tuần tra trên đỉnh các Cầu Thang. Tao đi ngay lập tức.”

Nhà vua trở về

Về kiến trúc, Minas Tirith được xây thành bảy tầng, mỗi tầng đào sâu vào mặt đồi, quanh mỗi tầng đều có tường thành và mỗi tường đều có cổng. Nhưng các cổng thành không thẳng hàng: Đại Môn trên Tường Chính ở phía Đông vòng tường, nhưng cổng tiếp theo lại nhìn sang phân nửa hướng Nam, còn cổng thứ ba trông ra phân nửa hướng Bắc, và cứ thế cứ thế lên trên; và vì vậy con đường lát đá leo lên Hoàng Thành rẽ sang phía này rồi lại phía kia cắt qua mặt đồi. Và mỗi lần qua thẳng trên Đại Môn, con đường lại luồn dưới hầm mái vòm xuyên qua một khối đá lớn khổng lồ đâm ra chia đôi tất cả các vòng thanh, trừ vòng ngoài cùng. Vì, một phần do hình dáng nguyên thủy của quả đồi, một phần do công lao động và kỹ nghệ tài tình của những người thời xưa, từ cuối sân rộng sau Đại Môn dựng lên một mũi pháo đài đá lừng lững, cạnh sắc như sống tàu chĩa về hướng Đông.

“Và giờ đến máng của chúng ta,”

“Chờ đến khi bị vây hãm rồi mới kêu gọi cứu viện sẽ là quá muộn,”

Không, khi có lệnh triệu hồi, không phải khi mặt trời lên. Bóng Tối đã bắt đầu rồi. Sẽ không có bình minh.”

trừ việc mỗi chiếc áo choàng đều cài lại trên vai trái bằng chiếc ghim bạc hình ngôi sao nhiều tia sáng.

“Dân ở Quận là một giống người nhỏ bé, nhưng đáng quý,” Halbarad nói. “Họ hầu như không biết chúng ta đã bỏ bao nhiêu công sức để bảo vệ biên giới của họ, mà tôi vẫn không cảm thấy phiền lòng.”

Thế rồi Aragorn nói: “Cuối cùng thời khắc cũng đến. Giờ ta sẽ tới cảng Pelargir trên dòng Anduin, và các ngươi sẽ đi theo ta. Và khi tất cả vùng đất này sạch dấu những kẻ phụng sự Sauron, ta sẽ coi như lời ước đã được làm tròn, các ngươi sẽ được yên nghỉ và ra đi vĩnh viễn. Bởi ta là Elessar, người kế vị Isildur vương quốc Gondor.”

Bởi bức thành chính của Kinh Thành cao và cực kỳ dày, xây dựng từ trước khi sức mạnh và kỹ năng người Númenor phai nhạt trong cảnh lưu vong; và mặt ngoài thành giống như Tháp Orthanc, cứng, tối sẫm và phẳng lì, không thể đánh bại bằng sắt thép hay bằng lửa, không thể bị phá vỡ trừ phi gặp những chấn động đủ xé nát mặt đất dưới chân.

Tên Kỵ Sĩ Đen hất ngược mũ trùm đầu lại, và kia! hắn đội mũ miện đế vương; nhưng nó chẳng đặt trên cái đầu nào hiện hữu. Ánh lửa đỏ hắt qua giữa mũ và bờ vai khoác áo choàng rộng tối thẫm. Từ cái miệng không nhìn thấy, tiếng cười chết chóc cất lên.

Nghe âm thanh ấy, tấm lưng còng xuống của nhà vua đột nhiên thẳng dậy. Cao lớn và kiêu hãnh ông ngồi đó; vươn thẳng người trên bàn đạp ông kêu to, rõ ràng hơn bất cứ người trần tục nào từng cất tiếng: Vùng lên, vùng lên, những Kỵ Sĩ của Théoden! Những sự khốc liệt đang trở dậy: khói lửa và chiến tranh! Giáo sẽ gãy hôm nay, khiên sẽ xẻ nát, Ngày tuốt kiếm, ngày đỏ máu, trước khi bình minh lên! Phi đi, phi đi! Phi tới Gondor! Nói xong, ông giật lấy chiếc tù và lớn từ tay Guthláf, người lính cầm cờ, và ông thổi hồi tù lớn tới mức nó vỡ làm đôi. Ngay lập tức tất cả tù và trong đoàn quân vang lên tiếng nhạc, và tiếng tù và Rohan trong thời khắc ấy giống như cơn bão đổ xuống cánh đồng, như tiếng sấm trên núi cao.

Ngồi trên lưng nó là một bóng hình khoác áo choàng đen, to lớn và đe dọa. Hắn đội vương miện sắt, nhưng giữa vành sắt và cổ áo choàng không nhìn thấy gì cả, chỉ trừ đôi mắt lóe lên chết chóc: Thủ Lĩnh Nazgûl.

Trên đó Cây Trắng đang bừng nở hoa, chính là dấu hiệu của Gondor; nhưng Bảy Sao điểm quanh cây, và một vương miện cao ở bên trên, những dấu hiệu của Elendil không vị chúa tể nào từng mang trong vô số năm trời. Và bảy vì sao cháy rực trong ánh mặt trời, bởi chúng đính ngọc quý do chính Arwen con gái Elrond kết lại; và vương miện sáng bừng trong buổi sớm, vì nó thêu bằng mithril và vàng.

“Tác phẩm của Kẻ Thù!” Gandalf nói. “Hắn yêu thích những trò này: bạn hữu chống lại bạn hữu; lòng trung thành phân đôi khi con tim bối rối.” Giờ ông xuống ngựa và bảo Scadufax trở về chuồng. “Vì, anh bạn ạ,” ông nói, “ngươi và ta đáng phải lao xuống chiến trường từ lâu rồi, nhưng có chuyện khác làm ta trì hoãn. Dù sao hãy đến ngay nếu ta gọi!”

Ta đã đọc được tâm trí mi và mưu đồ trong đó. Chẳng lẽ ta không biết mi ra lệnh cho tên tí hon này giữ im lặng? Rằng mi đưa nó tới đây để làm gián điệp ngay trong phòng của ta? Thế mà khi chúng ta trao đổi, ta đã biết được tên cũng như mục đích của tất cả những kẻ đồng hành với mi. Thế đấy! Bằng tay trái, mi sử dụng ta trong chốc lát làm cái khiên chống lại Mordor, và bằng tay phải, đưa tên Tuần Du phương Bắc tới để hất cẳng ta.

“Dù những Quốc Quản cho rằng đó là một bí mật chỉ giữ riêng họ biết, từ lâu ta đã đoán rằng ở đây trong tòa Tháp Trắng này, ít nhất một trong bảy Quả Cầu Nhìn Thấu đã được cất giữ. Trong những ngày còn thông thái, Denethor sẽ không đánh liều sử dụng nó để thách thức Sauron, vì biết rõ giới hạn sức lực của mình. Nhưng trí tuệ của ông ta đã giảm sút; và ta sợ rằng khi hiểm nguy đối với vương quốc trở nên trầm trọng, ông ta đã nhìn vào Quả Cầu và bị mắc lừa: quá thường xuyên, ta đoán vậy, từ khi Boromir ra đi. Ông quá hùng mạnh không thể cúi đầu làm theo ý chí của Thế Lực Hắc Ám, tuy nhiên ông chỉ thấy những gì Thế Lực đó cho phép ông thấy. Kiến thức mà ông đạt được, không nghi ngờ gì, vẫn thường có ích cho ông; nhưng hình ảnh về sức mạnh kinh khiếp của Mordor được tiết lộ cho ông thấy đã nuôi nấng nỗi tuyệt vọng trong trái tim ông, cho tới khi nó lật đổ tâm trí ông.”

“Rất lành,” Aragorn nói. “Và giờ, thưa đại phu nhân, nếu bà yêu mến Chúa Faramir, hãy chạy nhanh như cái lưỡi của bà và lấy lá vua về đây cho ta, nếu có lá nào trong Kinh Thành.” “Còn nếu không,” Gandalf nói. “ta sẽ phi ngựa tới Lossarnach chở theo Ioreth, và bà sẽ chỉ cho ta tới khu rừng, chứ không phải tới chỗ chị em của bà. Và Scadufax sẽ dạy cho bà biết thế nào là khẩn.”

Merry nắm lấy tay chàng hôn lên đó. “Tôi vô cùng xin lỗi,” cậu nói. “Đi ngay đi! Mãi từ cái đêm ở Bree, chúng tôi đã gây phiền toái cho anh. Nhưng thói tục của người dân tôi là nói năng bỡn cợt vào những thời điểm thế này và nói ít hơn điều họ nghĩ. Chúng tôi sợ nói quá nhiều. Khi những lời đùa giỡn không phù hợp, chúng tôi không biết phải nói gì cho đúng.”

“Và không nghi ngờ là những tác phẩm đá tốt đều lâu đời hơn và được làm ở công trình đầu tiên,” Gimli nói. “Luôn luôn là như thế với những thứ mà Con Người bắt tay vào: sẽ có băng giá vào mùa Xuân, hay sâu bệnh vào mùa Hạ, và họ thất bại với lời hứa của mình.”

“Không háo hức lắm đâu,” Gimli nói. “Vì trên con đường đó ta đã phải hổ thẹn: chính Gimli con trai Glóin, người tự cho mình rắn rỏi hơn bất cứ Con Người nào, và cứng cáp dưới lòng đất hơn bất cứ gã Tiên nào. Nhưng cả hai điều ta đều đã không chứng tỏ được; và ta bám lại con đường chỉ nhờ ý chí của Aragorn mà thôi.”

“Về vật này, các vị, giờ tất cả đều biết đủ để hiểu tình thế của chúng ta, và của Sauron. Nếu hắn lấy được nó, lòng dũng cảm của các vị cũng sẽ là vô vọng, và chiến thắng của hắn sẽ nhanh chóng và tuyệt đối; tuyệt đối đến mức không ai có thể thấy trước hồi kết của nó chừng nào thế giới này còn tồn tại. Nếu chiếc nhẫn bị hủy diệt, hắn sẽ sụp đổ; và hắn sẽ đổ xuống thấp đến mức không ai có thể tiên đoán hắn có bao giờ sẽ lại nổi lên. Vì khi ấy hắn sẽ đánh mất phần sức mạnh lớn nhất, thuộc về hắn từ khi hắn bắt đầu, và tất cả những gì được tạo nên hay khởi đầu nhờ thứ quyền năng đó sẽ tan vỡ, và hắn sẽ bị què quặt vĩnh viễn, chỉ còn là một linh hồn ác độc gặm nhấm chính mình trong bóng tối, mà chẳng bao giờ còn có thể vươn dậy hay thành hình nữa. Và một điều ác kinh khiếp của thế giới này sẽ bị loại bỏ.

“Những điều ác khác có thể vẫn đến; bởi chính Sauron cũng chỉ là một kẻ bầy tôi, một người đại diện. Nhưng vai trò của chúng ta không phải là khống chế mọi đợt triều của thế giới, mà là thực hiện những thôi thúc bên trong chúng ta để cứu viện những năm tháng chúng ta tồn tại, nhổ rễ cái ác trên những cánh đồng chúng ta biết rõ, để những ai sống ở đó sau này có thể trồng trọt trên mặt đất sạch sẽ. Thời tiết nào dành cho họ không phải là điều chúng ta chi phối được.

Thanh Kiếm từng cướp đi báu vật đã được rèn lại;

“Việc Aragorn đã bắt đầu, chúng ta phải tiếp tục. Chúng ta phải đẩy Sauron tới cú gieo xúc xắc cuối cùng. Chúng ta phải nhử ra lực lượng còn ẩn giấu của hắn, khiến hắn dốc ra tới khi đất hắn trống rỗng. Chúng ta phải tiến quân tới đón đầu hắn ngay lập tức. Chúng ta phải biến mình thành mồi nhử, dù hàm hắn có thể nghiến ngấu ta. Hắn sẽ cắn câu, do hy vọng và tham lam, vì hắn sẽ tưởng đã nhận ra trong hành động liều lĩnh đó niềm kiêu hãnh của tên Chúa Nhẫn mới: và hắn sẽ nói: ‘Thế đấy! y đưa cổ ra quá sớm và quá xa. Cứ đợi y đến và ta sẽ đặt cái bẫy mà y không thể trốn thoát. Ở đó ta sẽ nghiền nát y, và vật mà y láo xược chiếm lấy sẽ lại thuộc về ta mãi mãi.’

“Chúng ta phải mở to mắt bước vào bẫy đó, với lòng can đảm, nhưng rất ít hy vọng cho bản thân mình. Vì, thưa các vị, rất có thể chính chúng ta sẽ bỏ mình hoàn toàn trong trận đánh đen tối cách xa những miền đất người sống; đến mức ngay cả nếu Barad-dûr bị lật đổ, chúng ta cũng không còn sống để chứng kiến thời đại mới. Nhưng điều đó, ta cho rằng là bổn phận của chúng ta. Và như thế vẫn tốt hơn là đằng nào cũng bỏ mạng-một điều chắc chắn, nếu chúng ta cứ ngồi đây-bỏ mạng và biết rằng sẽ không có thời đại mới nào sắp đến.”

nhưng phía Nam và giờ sừng sững rất gần là thành lũy khổng lồ Cirith Gorgor, có Cổng Đen chính giữa, hai ngọn Tháp Nanh cao và tối sẫm ở hai bên. Bởi trong chặng hành quân cuối cùng các Thủ Lĩnh đã rời khỏi con đường cũ khi nó quành về phía Đông, tránh mối nguy hiểm của những ngọn đồi lẩn khuất, và giờ họ tiến tới Morannon từ phía Tây Bắc, đúng như Frodo đã làm.

“Cái này thì ta nhận!” Gandalf đột nhiên thốt. Ông hất áo choàng sang bên và ánh sáng trắng chiếu ra phía trước như lưỡi kiếm trong nơi tối tăm đó. Trước bàn tay ông giơ ra, tên Sứ Giả xấu xa chùn lại, và Gandalf vút tới giật lấy mà cướp đi những tín vật hắn cầm, áo giáp, áo choàng và kiếm. “Cái này thì ta nhận để tưởng nhớ người bạn của chúng ta,” ông kêu lớn.

Trong làn ánh sáng khủng khiếp đó, Sam kinh hoàng đứng sững, vì lúc này, nhìn về bên trái, chú đã thấy Tháp Cirith Ungol với toàn bộ sức mạnh của nó. Sừng nhọn mà chú thấy ở bên kia chỉ là tháp tròn trên nóc. Mặt phía Đông tháp dựng lên thành ba lớp cao trên mặt thềm đá của đỉnh vách núi sâu hút; lưng xoay vào vách đá khổng lồ phía sau, từ đó nhô ra những mũi pháo đài nhọn, tầng tầng lớp lớp, nhỏ dần khi lên cao, các mặt bên là các công trình đá tinh xảo thẳng đứng hướng về phía Đông Bắc và Đông Nam. Quanh lớp tháp dưới cùng, hai trăm bộ phía dưới nơi Sam đang đứng, một bức thành có tường răng cưa bao lấy cái sân hẹp. Cổng tường thành, nằm mặt Đông Nam gần chú hơn, mở ra một con đường rộng, tường phòng hộ ngoài chạy sát gờ một vách đứng, cho tới khi quành về phía Nam rồi ngoằn ngoèo dẫn xuống bóng tối để hội ngộ con đường đi qua Đèo Morgul. Rồi tiếp tục, nó đi qua một khe núi lởm chởm giữa rặng Morgai đổ vào thung lũng Gorgoroth, rồi đi xa mãi tới Barad-dûr. Con đường hẹp bên trên nơi Sam đứng đổ xuống qua những cầu thang và lối đi dốc rồi nối vào đường chính dưới những bức tường cau có gần cổng Tháp.

“Hắn sẽ ngó thấy mình và hù mình mất vía, trước khi mình kịp hét lên nữa kìa. Hắn sẽ ngó thấy mình, rất nhanh, nếu giờ mình đeo Nhẫn lên, tại Mordor. Chà, mình chỉ có thể nói một điều: mọi chuyện có vẻ vô vọng như sương giá giữa mùa Xuân. Đúng cái lúc chuyện biến thành vô hình sẽ có ích cực kỳ thì mình lại không thể dùng cái Nhẫn!

“Không, chúng cũng ăn và uống, Sam ạ. Bóng Ma sản sinh ra chúng chỉ có thể nhại theo, không thể sáng tạo: không có thứ gì hoàn toàn mới. Tôi không nghĩ nó đã trao sự sống cho lũ Orc, mà chỉ hủy hoại và bóp méo chúng; và nếu chúng sống được, chúng phải sống như những sinh vật sống khác. Chúng sẽ ăn uống nước hôi và thịt thối, nếu không tìm được gì khá hơn, nhưng không phải là độc dược. Chúng đã cho tôi ăn, nên tôi khá hơn cậu. Hẳn phải có đồ ăn nước uống đâu đó ở nơi này.”

Bánh lembas có một đặc tính mà nếu không nhờ nó, họ hẳn đã nằm xuống đợi chết từ lâu. Nó không làm thỏa mãn sự thèm khát, và lúc lúc tâm trí Sam lại tràn ngập ký ức về đồ ăn, khao khát bánh mì và thịt bình thường. Dù vậy, thứ bánh mì đi đường của tộc Tiên có một tác dụng sẽ càng gia tăng hiệu quả khi lữ khách chỉ dựa vào nó chứ không dùng chung với thực phẩm khác. Nó nuôi dưỡng ý chí, và nó tạo ra sức mạnh bền bỉ, giúp làm chủ gân cốt và tứ chi hơn hẳn khả năng của người phàm tục.

“Đi nào, cậu Frodo!” chú kêu lên. “Tôi không thể mang nó thay cậu được, nhưng tôi có thể mang cả cậu lẫn nó. Vì vậy lên đây nào! Nào, cậu Frodo yêu quý! Sam sẽ cõng cậu đi. Chỉ cần bảo cho chú ta phải đi đâu, là chú ta sẽ đi tới đó.”

Dù chỉ trong thời gian ngắn ngủi, chính chú cũng đã mang chiếc Nhẫn, và giờ chú mơ hồ đoán được nỗi thống khổ của thân thể và tinh thần teo quắt của Gollum, nô lệ cho chiếc Nhẫn, suốt đời không bao giờ còn tìm được bình an hay giải thoát.

Chú đã vào tới trái tim vương quốc của Sauron và những lò rèn mang quyền phép cổ xưa của hắn, lớn lao nhất toàn Trung Địa; tất cả mọi quyền năng khác đều chịu khuất phục ở đây. Chú

“Ta đã đến,” cậu nói. “Nhưng giờ ta không chọn làm điều đã khiến ta đến đây. Ta sẽ không làm việc này. Chiếc Nhẫn là của ta!” Và đột ngột, khi đeo nó vào ngón tay, cậu biến mất tăm trước mặt Sam. Sam hít mạnh, nhưng chú không có cơ hội kêu lên, vì đúng lúc đó nhiều chuyện xảy ra cùng lúc.

Bứt khỏi mọi chiến lược và mạng lưới dệt từ sợ hãi và phản trắc, khỏi mọi mưu kế và chiến tranh, tâm trí hắn lao vút đi; và một cơn chấn động chạy xuyên suốt vương quốc hắn, những tên nô lệ run sợ, những đạo quân ngừng khựng, những tên chỉ huy đột nhiên mất phương hướng, bị tước hết ý chí, nao núng và tuyệt vọng. Vì chúng đã bị bỏ quên. Toàn bộ tâm trí và quyết tâm của Thế Lực từng cầm cương chúng giờ dồn về sức mạnh áp đảo Ngọn Núi. Theo lệnh triệu hồi của hắn, quay vòng với tiếng kêu xé tai, những tên Nazgûl, Ma Nhẫn bay đi trong cuộc đua tuyệt vọng cuối cùng, nhanh hơn gió, và với cơn bão cánh, chúng lao về phía Nam tới Đỉnh Đỉnh Mệnh.

“Bảo bối, bảo bối, bảo bối!” Gollum kêu lên. “Bảo Bối của ta! Ôi Bảo Bối của ta!” Và tới đó, trong khi mắt đưa lên hả hê nhìn chiến lợi phẩm trong tay, gã bước quá đà, loạng choạng, lắc lư trong thoáng chốc ở bờ vực, và rồi ré lên ngã xuống. Từ dưới đáy sâu vang lên lần cuối tiếng rền rĩ Bảo Bối, và rồi gã biến mất.

“Phải,” Frodo nói. “Nhưng cậu còn nhớ lời Gandalf không: Ngay cả Gollum cũng có thể có việc cần làm? Nếu không có gã, Sam ạ, tôi đã không thể tiêu hủy được chiếc Nhẫn. Nhiệm Vụ hẳn đã trở thành vô vọng, thậm chí ngay tại hồi kết thảm thiết. Vì vậy chúng ta hãy tha thứ cho gã! Vì Nhiệm Vụ đã được hoàn thành, và giờ tất cả đã kết thúc. Tôi thật mừng có cậu ở đây bên tôi. Ở đây, nơi kết thúc tất cả mọi chuyện, Sam ạ.”

ngoài chuyện đó thì tôi vẫn ổn,” Frodo nói, ngồi dậy và đến lượt mình cũng phá lên cười. “Tôi lại ngủ mất khi đang chờ cậu, Sam ạ, đồ sâu ngủ. Tôi đã dậy từ sáng sớm hôm nay, và giờ hẳn đã phải gần trưa rồi.”

Rồi trái tim Éowyn thay đổi, hoặc có lẽ cuối cùng nàng cũng hiểu được nó. Và đột nhiên mùa đông của nàng trôi qua, mặt trời bừng sáng chiếu rọi

“Chức trách đó không chấm dứt, và nó sẽ thuộc về ngươi và người kế vị ngươi, chừng nào dòng dõi của ta vẫn còn tồn tại. Giờ hãy làm chức trách của ngươi đi!”

Et Eärello Endorenna utúlien. Sinome maruvan ar Hildinyar tenn’ Ambar-metta! Đó là những lời Elendil đã nói khi ngài đến từ Đại Dương trên đôi cánh gió: “Ta đã đến Trung Địa từ Đại Dương vĩ đại. Tại nơi này ta sẽ ở lại, cả những người nối dõi ta, cho tới khi thế giới kết thúc.”

Và rồi trước sự ngạc nhiên của nhiều người, Aragorn không đội vương miện lên mà trao lại cho Faramir, chàng nói: “Ta đã trở về nhận quyền thừa kế của mình nhờ công sức và sự anh dũng của nhiều người. Để tưởng nhớ điều này, ta mong được Người Mang Nhẫn đưa vương miện đến cho ta, và được Mithrandir đặt nó lên đầu ta, nếu ông đồng ý; vì ông đã là người điều hành tất cả những gì chúng ta đạt được, và đây là chiến thắng của ông.”

Gandalf nói: “Nhiều người thích được biết trước món gì sắp đặt lên bàn; nhưng những người đã vất vả chuẩn bị cho bữa tiệc thì lại thích giữ bí mật; vì sự kinh ngạc khiến câu trầm trồ nghe nức tai hơn. Và chính Aragorn cũng đang đợi một dấu hiệu.”

Vì họ không cử động hay nói bằng miệng, mà kết nối tâm trí; chỉ có đôi mắt sáng rực là dao động và lấp lánh khi ý nghĩ của họ đối đáp nhau.

“Ngài sẽ để yên Bree,” Gandalf nói. “Ngài biết nơi này và yêu quý nơi này.”

“À!” Sam nói. “Nhưng nhà vua nói bia của lão lúc nào cũng ngon mà.” “Ông ta nói thế?” “Dĩ nhiên anh ấy nói thế. Anh ấy là Sải Chân Dài. Thủ lĩnh của dân Tuần Du. Lão vẫn chưa hiểu à?”

Ông ta là hòn đá bám rêu, còn ta vẫn làm hòn đá buộc phải lăn nhiều. Nhưng những ngày tháng lăn xa của ta đã hết, và giờ chúng ta sẽ có nhiều chuyện nói với nhau.”

“Và tôi cũng nghĩ như vậy, ngày xưa. Nhưng tôi đã bị trọng thương quá sâu, Sam ạ. Tôi đã cố gắng cứu Quận, và Quận đã được cứu, nhưng tôi thì không. Chuyện vẫn thường như vậy, Sam ơi, khi mọi thứ nằm trong nguy hiểm: sẽ có ai đó phải từ bỏ chúng, đánh mất chúng, để những người khác có thể giữ được chúng. Nhưng cậu là người thừa kế của tôi: tất cả những gì tôi đã có và có thể có, tôi để lại cho cậu. Và cậu cũng có cả Rose, và Elanor; và rồi nhóc Frodo sẽ tới, rồi cô nhóc Rosie, và Merry, và Goldilocks, và Pippin; và có thể còn nhiều hơn tôi đoán được. Bàn tay cậu và đầu óc cậu sẽ được cần đến khắp nơi. Cậu sẽ là Thị trưởng, dĩ nhiên, cho tới chừng nào cậu muốn, và là người làm vườn nổi tiếng nhất trong lịch sử; và cậu sẽ đọc lên những điều trong cuốn Sách Đỏ, sẽ giữ gìn ký ức về một kỷ nguyên đã trôi qua để người ta vẫn nhớ tới Mối Nguy Lớn và càng yêu quê hương yêu dấu của mình hơn nữa. Và điều đó sẽ khiến cậu bận rộn và hạnh phúc hơn bất cứ ai, chừng nào vai trò của cậu trong Câu Chuyện còn tiếp diễn.

Rồi Círdan dẫn họ ra Cảng, ở đó một con tàu trắng đang đậu và trên bến cảng cạnh con tuấn mã xám lớn, một người mặc trắng tuyền đang chờ họ. Khi ông quay lại đi tới chỗ họ, Frodo thấy Gandalf giờ đang đeo trên tay chiếc Nhẫn thứ ba, Narya Vĩ Đại, và viên ngọc trên nhẫn đỏ rực như lửa. Rồi những người chuẩn bị đi đều vui mừng, vì họ biết Gandalf cũng sẽ lên tàu với họ.

“Phải,” Gandalf nói, “vì ba người cùng nhau quay trở lại sẽ tốt hơn một người đơn độc. Chà, các bạn của ta, ở nơi đây trên bờ Đại Dương cuối cùng cũng đã đến hồi kết của đoàn hộ Nhẫn chúng ta tại Trung Địa. Hãy đi bình an! Ta không nói: đừng khóc; vì không phải mọi giọt nước mắt đều xấu.”

PHỤ LỤC A

Vào cuối Kỷ Đệ Nhất, Valar đặt cho các Á Tiên một lựa chọn không thể đảo ngược, đứng về phía chủng tộc nào. Elrond lựa chọn làm Tiên, sớm trở thành bậc thầy tri thức. Vì thế ngài cũng được ban ân huệ giống như các Thượng Tiên còn lưu lại Trung Địa: rằng khi cuối cùng cũng thấy mệt mỏi với đất người trần, họ có thể lên tàu tại Cảng Xám mà đi về Tây Cực, và ân huệ ấy vẫn được duy trì sau cuộc thay đổi thế giới.

Ban thưởng cho những hy sinh của người Edain trong cuộc chiến chống Morgoth, Valar tức các Vệ thần của Thế giới tặng họ miền đất mới làm quê hương, tránh xa những hiểm nguy Trung Địa.

Elros là Vua Númenor thứ nhất, sau này lấy đế hiệu tiếng Thượng Tiên Tar-Minyatur. Hậu duệ của ngài đều trường thọ, nhưng đều chết. Về sau, khi trở nên hùng mạnh, họ quay ra căm tức lựa chọn của tổ phụ mình, thèm muốn số phận như đã dành cho dân Eldar, còn bất tử chừng nào thế giới này còn sống, và ngấm ngầm phản đối Lệnh Cấm. Từ đó bắt đầu cuộc nổi loạn dưới sự dẫn dắt của Sauron tà ác, đưa đến cuộc Sụp Đổ Númenor và hủy hoại toàn thế giới cổ đại, như kể trong cuốn Akallabêth.

Ngài quyết định khiêu chiến với Sauron Đại Đế để giành ngôi thượng tôn Trung Địa, và cuối cùng đích thân cầm đầu một đoàn thuyền chiến hùng hậu ra khơi, đổ bộ tại cảng Umbar. Mãnh lực và vẻ rực rỡ của đoàn quân Númenor lớn tới mức chính các bầy tôi Sauron cũng bỏ chúa chạy trốn, còn Sauron nhún mình tiến lễ và thỉnh cầu ân xá. Rồi Ar-Pharazôn, lóa mắt vì kiêu ngạo, đã mang hắn về làm tù nhân tại Númenor. Chẳng mấy lâu sau hắn đã bỏ bùa Nhà Vua, trở thành cố vấn tin cẩn của ngài, và ít lâu nữa hớp hồn toàn dân Númenor, chỉ trừ những người Trung Tín còn sót lại, khiến họ quy phục bóng tối.

Nhưng khi Ar-Pharazôn đặt chân lên bờ biển đảo Aman Hằng Phước, Valar liền rời bỏ trách nhiệm Vệ thần tới kêu cầu Đấng Cả, và thế giới bị thay đổi. Númenor bị lật nhào, chìm đắm đáy Đại Dương, còn Xứ Sở Bất Tử bị mang đi vĩnh viễn ra ngoài các vòng biên thế giới. Vinh quang của Númenor vậy là chấm dứt.

Những thủ lĩnh cuối cùng của dân Trung Tín, Elendil và các con, đã trốn thoát khỏi cuộc Sụp Đổ mang theo chín thuyền, chở một mầm non từ hạt cây Nimloth và Bảy Quả Cầu Nhìn Thấu (là món quà dân Eldar tặng cho Gia tộc đó);

và họ được cơn bão dữ dội đưa đi trên cánh gió, đẩy dạt vào bờ Trung Địa. Ở đó trên mạn Tây Bắc họ thành lập các vương quốc Númenor lưu vong, Arnor và Gondor. Elendil trở thành Đại Vương, sống trên miền Bắc tại thành Annúminas; còn quyền trị vì miền Nam được trao cho hai con trai Isildur và Anárion. Dưới đó họ dựng thành Osgiliath, nằm giữa Minas Ithil và Minas Anor, cách không xa địa giới Mordor. Vì ít nhất họ nghĩ có một điều thiện đã thành giữa cảnh trầm luân, rằng cả Sauron cũng đã tử mạng.

Nhưng không phải vậy. Quả đúng là Sauron cũng vướng trong cơn tận diệt Númenor, khiến xác phàm hắn khoác lấy từ lâu bị tiêu hủy; nhưng hắn đã trốn trở về Trung Địa, một linh hồn thù hận trên cánh gió đen. Từ đó về sau không bao giờ hắn mang hình hài đẹp đẽ trước mắt con người được nữa, mà trở nên đen đúa ghê tởm, và từ đó về sau quyền năng hắn chỉ còn ở việc gieo rắc kinh hoàng. Hắn trở lại Mordor, ẩn nấp rất lâu và câm lặng. Nhưng hắn điên giận không tả xiết khi biết tin Elendil, người hắn căm hận nhất, đã thoát ra và giờ đang thiết lập một vương quốc giáp giới lãnh địa mình.

Ở Gondor người ta tin rằng kẻ thù xảo trá đã dọn bẫy bắt nhà vua, và ngài đã chết vì bị tra tấn trong Minas Morgul; nhưng vì không có bằng chứng tận mắt nào là ngài đã chết, Mardil vị Quốc Quản Trung Thành đã cai trị Gondor dưới tên ngài suốt nhiều năm.

‘Định mệnh ấy là gì?’ Aragorn hỏi. “ ‘Là chừng nào ta còn cư ngụ ở đây, nó sẽ sống trong tuổi trẻ của tộc Eldar,’ Elrond đáp, ‘và khi ta ra đi, nó cũng sẽ đi cùng, nếu đấy là điều nó chọn.’

‘Quả vậy,’ Elrond nói. ‘Sẽ sớm đặt ra, như cách tính của chúng ta, dù vẫn còn rất nhiều năm tháng Con Người. Nhưng Arwen, đứa con yêu dấu của ta, sẽ không phải gặp lựa chọn nào, trừ khi chính con, Aragorn con trai Arathorn, xen vào giữa chúng ta và bắt một trong hai ta, hoặc con hoặc ta, phải đối diện với cuộc chia lìa cay đắng khi thế giới kết thúc. Con còn chưa hiểu mình đòi hỏi gì ở ta.’ Ông thở dài và sau một lúc, nghiêm nghị nhìn chàng trẻ tuổi, ông nói tiếp: ‘Rồi năm tháng sẽ đưa đến những gì cần đến. Chúng ta sẽ không nhắc lại chuyện này tới khi nhiều năm nữa trôi qua. Ngày tháng tối dần, và còn nhiều ác họa nữa sắp tới.’

Nhưng còn Aragorn đã trưởng thành trọn vẹn cả về thể chất và tâm trí; và khi Galadriel khiến chàng bỏ những quần áo lấm bụi đường mà mặc phục trang trắng và bạc, khoác thêm áo choàng xám màu Tiên và đeo viền ngọc sáng ngời trên trán, nhìn chàng lẫm liệt hơn mọi vị vua Con Người, trông như một chúa Tiên từ những Đảo Phương Tây lại. Và Arwen đã nhìn thấy chàng chính trong dáng vóc ấy lần đầu sau thời gian dài chia biệt; và khi chàng bước về phía nàng dưới tán cây Caras Galadhon trĩu nặng những hoa vàng óng, lựa chọn của nàng đã thực hiện xong và định mệnh đã ghi tên.

Nó sẽ không nâng khăn sửa túi gã Người nào, ngoại trừ chính Vua của cả Gondor và Arnor. Khi đó ngay chiến thắng của chúng ta cũng chỉ đưa tới cho ta buồn đau chia cắt-nhưng sẽ cho con hy vọng về hạnh phúc trong một thời gian. Than ôi, con trai ta! Ta chỉ sợ rằng với Arwen, Định Mệnh của Con Người vào hồi kết sẽ khó mà chịu được.’

Khi Nhẫn Chúa bị hủy và Bộ Ba mất đi sức mạnh, là lúc cuối cùng Elrond cũng mệt mỏi và từ bỏ Trung Địa, chẳng bao giờ còn trở về. Nhưng Arwen trở thành một nữ nhân phàm trần, tuy số phận chẳng cho nàng chết chừng nào tất cả những gì nàng có được đã mất đi.

Hãy suy nghĩ kỹ, hỡi người thân yêu và tự hỏi lòng chẳng lẽ nàng muốn ta chờ đợi, tới khi héo úa mà rụng khỏi ngai cao như một lão già mất trí không tự chủ. Không đâu, hoàng hậu ạ, ta là người cuối cùng trong số người Númenor và là vị Vua cuối từ buổi Cựu Niên; và ta đã được ban, không chỉ quãng đời gấp ba lần Con Người Trung Địa, mà cả ân huệ được ra đi lúc nào ta muốn, trả lại món quà. Vì thế, giờ đây, ta sẽ ngủ.

‘Ta không an ủi nàng, vì nỗi đau này chẳng cách nào an ủi trong những vòng biên thế giới. Lựa chọn tuyệt cùng đang đặt trước nàng: hoặc hồi tâm, đi tới Cảng và mang theo về phương Tây ký ức thuở chúng ta còn bên nhau, mãi tươi xanh nhưng mãi chỉ là ký ức; hoặc tuân theo Định Mệnh của Con Người.’

Họ đặt tên mới là đất Mark của các Kỵ Sĩ, và gọi dân mình là Eorlingas; nhưng ở Gondor gọi nước họ là Rohan, và dân ở đó là Rohirrim (nghĩa là các Chúa Ngựa).

Từ đó về sau, người Rohirrim sống đời tự do với vua riêng và luật lệ riêng, nhưng kết mối liên minh vĩnh hằng với Gondor.

PHỤ LỤC B

Sau khi đã qua khoảng một ngàn năm và bóng đen lần đầu đổ xuống Rừng Xanh Lớn, Istari hay các Phù Thủy xuất hiện ở Trung Địa. Sau này nghe nói họ từ Viễn Tây tới đây, là những sứ giả được phái đi để đương đầu với quyền năng của Sauron, và thống nhất tất cả những ai có mong mỏi chống lại hắn; nhưng họ bị cấm đem quyền năng đọ với quyền năng hắn, hay tìm cách thông qua vũ lực hay sợ hãi mà thống trị Tiên hoặc Người.

Vì thế họ tới đây dưới hình dạng Con Người, dù chẳng bao giờ trẻ và cũng chỉ già đi rất chậm; họ có nhiều quyền năng cả về trí óc lẫn bàn tay. Tên thật của họ chẳng mấy ai được biết, chỉ dùng các tên người đời đặt cho mình.

“Hãy nhận nhẫn này, thưa Chủ Nhân,” ngài nói, “vì trách nhiệm của người sẽ nhọc nhằn; nhưng nó có thể nâng đỡ người khi mang gánh nặng lớn mà người đã tự chọn lấy. Vì đây là Nhẫn Lửa, và cầm nó người có thể thắp lại những trái tim trong thế giới đã giá băng. Nhưng còn tôi, trái tim tôi thuộc về Đại Dương, và tôi sẽ sống bên bờ biển xám tới chừng nào con thuyền cuối cùng vượt sóng. Tôi sẽ đợi người.”

Bị Sói tấn công lúc mờ sáng. Hội Đồng Hành tới cổng Tây Moria đầu giờ tối. Gollum bắt đầu bám theo Người Mang Nhẫn.

PHỤ LỤC D

Dân Quận còn đưa thêm một sáng tạo nhỏ của riêng mình (mà sau cũng được Bree học theo), tự gọi là Cải Cách Quận. Họ nhận thấy việc thứ trong tuần không khớp với ngày trong năm là một điều rất phiền toái và lộn xộn. Vì thế tới thời Isengrim II, họ quy định ngày lẻ làm chệch vòng lặp tuần sẽ không có cả tên thứ. Từ đó về sau Ngày Giữa Năm (và ngày Overlithe) chỉ còn gọi bằng tên đó, không thuộc về tuần nào cả (I 218). Cải cách này có nghĩa là năm luôn luôn bắt đầu vào Ngày Đầu Tuần và kết thúc vào Ngày Cuối Tuần; và mỗi ngày sẽ có chung một thứ vào tất cả các năm, nên dân Quận bỏ cả thói quen ghi thứ vào thư từ hay nhật ký[ 3]. Họ thấy làm như thế rất tiện khi ở nhà, tuy không tiện lắm nếu có ai đi công chuyện xa hơn Bree.