Chủ nghĩa Khắc Kỷ (Stoicism), một trường phái triết học Hy Lạp cổ đại, nhấn mạnh đến việc sống theo lý trí, hòa hợp với tự nhiên, và kiểm soát cảm xúc. Những đức hạnh cốt lõi trong chủ nghĩa Khắc Kỷ thường xoay quanh bốn đức hạnh chính (được kế thừa từ triết học Hy Lạp, đặc biệt là của Plato), đó là:
1. Trí tuệ (Wisdom – Sophia)
-
Ý nghĩa: Khả năng phân biệt giữa điều có thể và không thể kiểm soát, đưa ra quyết định đúng đắn dựa trên lý trí.
-
Biểu hiện:
- Suy nghĩ kỹ trước khi hành động.
- Không bị dao động bởi dư luận, cảm xúc.
- Tìm kiếm sự thật và hiểu biết sâu sắc.
2. Dũng cảm (Courage – Andreia)
-
Ý nghĩa: Sức mạnh tinh thần để đối diện với khó khăn, đau khổ, và sợ hãi mà không đánh mất phẩm giá.
-
Biểu hiện:
- Vượt qua nỗi sợ hãi và bất an.
- Đứng lên bảo vệ điều đúng dù gặp nguy hiểm.
- Chấp nhận mất mát, bệnh tật, cái chết một cách bình thản.
3. Tiết độ (Temperance – Sophrosyne)
-
Ý nghĩa: Sống điều độ, kiểm soát ham muốn và cảm xúc.
-
Biểu hiện:
- Tránh thái quá trong ăn uống, hưởng thụ, tiêu xài.
- Giữ thái độ điềm tĩnh trong mọi hoàn cảnh.
- Biết đủ, sống giản dị.
4. Công bằng (Justice – Dikaiosyne)
-
Ý nghĩa: Đối xử công bằng với người khác, tôn trọng trật tự xã hội và đạo đức chung.
-
Biểu hiện:
- Sống vì lợi ích cộng đồng, không vị kỷ.
- Trung thực, tử tế, đáng tin cậy.
- Tôn trọng người khác như chính mình.
Một số đức tính liên quan khác (theo tinh thần Khắc Kỷ):
- Tự chủ (Self-control)
- Chấp nhận (Acceptance) – “Amor Fati” (Yêu số phận).
- Tĩnh lặng nội tâm (Inner peace) – Thông qua việc buông bỏ những điều ngoài tầm kiểm soát.
- Biết ơn (Gratitude) – Dù trong hoàn cảnh khó khăn.