Bát Chánh Đạo (tiếng Pali: Aṭṭhaṅgika Magga) là con đường gồm 8 yếu tố thực hành mà Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã dạy để giúp con người chấm dứt khổ đau và đạt đến giác ngộ, giải thoát. Đây là phần thứ tư trong Tứ Diệu Đế – Đạo đế.
8 yếu tố trong Bát Chánh Đạo
Bát Chánh Đạo chia thành 3 nhóm chính: Tuệ – Giới – Định, tức là Trí tuệ, Đạo đức và Thiền định.
I. Tuệ (Paññā – Trí tuệ)
-
Chánh Kiến (Sammā Diṭṭhi)
- Hiểu đúng về cuộc đời: khổ, vô thường, vô ngã, nghiệp báo, nhân quả.
- Nhận thức đúng đắn là nền tảng cho hành động đúng.
-
Chánh Tư Duy (Sammā Saṅkappa)
- Suy nghĩ từ bi, không tham lam, không sân hận.
- Tư duy buông bỏ, không bám víu, không làm tổn hại người khác.
II. Giới (Sīla – Đạo đức)
-
Chánh Ngữ (Sammā Vācā)
- Nói lời chân thật, ái ngữ, không nói dối, không đâm thọc, không nói lời thô ác hay vô ích.
-
Chánh Nghiệp (Sammā Kammanta)
- Hành vi đúng đắn: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm.
-
Chánh Mạng (Sammā Ājīva)
- Nghề nghiệp chân chính, không làm nghề tổn hại người hay sinh vật (như buôn bán vũ khí, ma túy, giết mổ...).
III. Định (Samādhi – Thiền định)
-
Chánh Tinh Tấn (Sammā Vāyāma)
- Siêng năng đoạn trừ điều ác, phát triển điều lành.
- Kiên trì trên con đường tu tập.
-
Chánh Niệm (Sammā Sati)
- Tỉnh thức trong từng suy nghĩ, lời nói, hành động.
- Ghi nhận đúng sự thật trong giây phút hiện tại.
-
Chánh Định (Sammā Samādhi)
- Thiền định sâu sắc, tâm an trú vững vàng, dẫn đến sự thanh tịnh và giác ngộ.
Bát Chánh Đạo là con đường trung đạo – không cực đoan, không khổ hạnh quá mức cũng không hưởng thụ quá đà. Đây là phương pháp tu tập cụ thể và toàn diện để chuyển hóa bản thân và đạt đến giải thoát.