Phật giáo Đại thừa (Mahayana) là một trong hai nhánh chính của Phật giáo, cùng với Phật giáo Nguyên thủy (Theravāda). Đây là truyền thống phổ biến nhất trên thế giới, đặc biệt tại các nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam, Tây Tạng, v.v.
🔹 Ý nghĩa của “Đại thừa”
- “Đại thừa” nghĩa là “cỗ xe lớn” – biểu tượng cho con đường đưa nhiều người cùng đạt đến giác ngộ, không chỉ dành riêng cho các tu sĩ mà còn mở rộng cho cả người tại gia.
- Nhấn mạnh từ bi rộng lớn, cứu độ tất cả chúng sinh, thay vì chỉ lo giải thoát cá nhân.
🔹 Đặc điểm nổi bật của Phật giáo Đại thừa
1. Lý tưởng Bồ Tát
- Lý tưởng cao nhất không phải là trở thành một vị A-la-hán (người giải thoát cá nhân), mà là trở thành Bồ Tát – người hoãn lại sự giải thoát để ở lại thế gian, giúp đỡ chúng sinh thoát khổ.
- Tiêu biểu: Bồ Tát Quán Thế Âm, Bồ Tát Văn Thù, Bồ Tát Địa Tạng, Bồ Tát Phổ Hiền…
2. Mở rộng kinh điển
-
Ngoài Tam Tạng Pali, Phật giáo Đại thừa có thêm nhiều kinh điển như:
- Kinh Bát Nhã (dạy về Tánh Không),
- Kinh Pháp Hoa (nhấn mạnh tính bình đẳng của tất cả chúng sinh),
- Kinh Hoa Nghiêm, Kinh Duy Ma Cật, Kinh A Di Đà...
3. Tư tưởng Tánh Không và Như Lai Tạng
- Tánh Không (śūnyatā): Mọi pháp đều không có tự tính cố định – là nền tảng cho trí tuệ giác ngộ.
- Như Lai Tạng: Tất cả chúng sinh đều có “mầm giác ngộ” – ai cũng có thể thành Phật.
4. Nhiều pháp môn và hình thức thực hành
-
Các pháp môn nổi bật: Thiền tông, Tịnh độ tông, Mật tông, Hoa Nghiêm tông…
-
Phổ biến các hình thức như:
- Niệm Phật A Di Đà (Tịnh độ tông),
- Ngồi thiền (Thiền tông),
- Trì chú – Mật pháp (Mật tông Tây Tạng)...
5. Biểu tượng hóa và nghệ thuật phong phú
- Thờ nhiều vị Phật và Bồ Tát, mang tính biểu tượng tâm linh sâu sắc.
- Phát triển phong phú về kiến trúc chùa chiền, nghệ thuật điêu khắc, hình tượng học, v.v.