☕ Cà phê Arabica (Coffea arabica)
🔹 Tổng quan:
-
Là giống cà phê cao cấp nhất hiện nay.
-
Chiếm khoảng 60–70% sản lượng cà phê toàn cầu.
-
Nổi tiếng với hương thơm tinh tế, vị chua nhẹ, hậu ngọt, được dùng chủ yếu trong cà phê đặc sản (specialty coffee).
🔹 Nguồn gốc & lịch sử:
-
Nguồn gốc: Cao nguyên Ethiopia (châu Phi), được người dân bản địa sử dụng từ hơn 1.000 năm trước.
-
Tên Arabica bắt nguồn từ người Ả Rập Yemen, nơi cà phê được trồng và xuất khẩu sớm nhất qua cảng Mocha.
-
Từ Yemen, cà phê lan rộng đến Ấn Độ, châu Âu và toàn thế giới.
🔹 Đặc điểm sinh học:
| Tiêu chí | Arabica |
|---|---|
| Chiều cao cây | 2–4m (cây nhỏ, dễ thu hoạch) |
| Khí hậu thích hợp | Mát mẻ, độ cao 1.000–2.000m, sương nhẹ |
| Thời gian sinh trưởng | 6–8 tháng ra hoa, 9–11 tháng cho quả |
| Sức đề kháng | Kém hơn Robusta, dễ bị sâu bệnh (như gỉ sắt) |
| Năng suất | Thấp hơn Robusta |
| Nhiệt độ lý tưởng | 15–24°C |
🔹 Hạt cà phê Arabica:
| Đặc điểm | Mô tả |
|---|---|
| Hình dạng | Dẹt, dài, rãnh cong ở giữa |
| Hàm lượng caffeine | Thấp (~0.8–1.5%) |
| Hàm lượng đường, dầu | Cao hơn Robusta |
| Hương vị | Thanh, chua nhẹ, nhiều tầng hương (hoa, trái cây, hạt, chocolate...) |
🔹 Các giống Arabica nổi bật:
| Giống | Đặc điểm nổi bật |
|---|---|
| Typica | Tổ tiên của hầu hết giống Arabica, hương vị cân bằng, tinh tế |
| Bourbon | Ngọt, dịu, hậu vị sâu |
| Caturra | Đột biến lùn từ Bourbon, dễ trồng |
| Catimor | Lai Arabica × Robusta, kháng bệnh tốt, trồng nhiều tại Việt Nam |
| Geisha (Gesha) | Hương vị hoa cỏ, cực kỳ cao cấp, nổi tiếng ở Panama |
| SL28/SL34 | Trồng ở Kenya, vị chua đậm, hương quả mọng |
| Pacamara | Hạt to, vị phong phú, hậu ngọt rõ |
| Moka (Mocha) | Nhỏ, hương cacao, đắt tiền, trồng ít ở Việt Nam |
🔹 Arabica tại Việt Nam:
-
Du nhập từ thời Pháp thuộc, trồng ở vùng cao trên 1.000m:
-
Cầu Đất – Đà Lạt (nổi tiếng nhất)
-
Sơn La, Điện Biên, Quảng Trị, Khe Sanh, v.v.
-
-
Chủ yếu là giống Catimor, nhưng các nông trại specialty đang trồng lại Bourbon, Typica, Moka...
🔹 Ưu điểm nổi bật của Arabica:
✅ Hương vị phong phú, nhiều tầng sâu
✅ Ít đắng, dễ thưởng thức với người mới
✅ Phù hợp cho espresso, pour over, cold brew, siphon, v.v.
🔹 Nhược điểm:
❌ Dễ bị sâu bệnh, nhạy cảm khí hậu
❌ Năng suất thấp hơn Robusta
❌ Giá thành cao hơn
✅ Tóm lại:
Arabica là dòng cà phê cao cấp, tinh tế, dành cho người yêu cà phê thật sự.
Nếu Robusta là sức mạnh và năng lượng, thì Arabica là sự tinh tế và nghệ thuật trong từng giọt cà phê.