\Nhà Borgia là một trong những gia tộc quyền lực và tai tiếng nhất trong thời kỳ Phục Hưng Ý, nổi bật bởi sự kết hợp giữa tham vọng chính trị, ảnh hưởng tôn giáo và những bê bối gây chấn động châu Âu thời bấy giờ. Gia tộc này có nguồn gốc từ Tây Ban Nha (tên gốc là Borja), nhưng vươn lên đỉnh cao quyền lực tại Ý vào thế kỷ 15–16.
1. Nguồn gốc và sự trỗi dậy
- Nhà Borgia có nguồn gốc từ Xàtiva, Valencia (Tây Ban Nha).
- Họ bắt đầu nổi lên khi Alfons de Borja được bầu làm Giáo hoàng Callixtus III vào năm 1455. Đây là vị Giáo hoàng Borgia đầu tiên, mở đường cho gia tộc chiếm lĩnh Tòa Thánh.
2. Hai vị Giáo hoàng Borgia
Giáo hoàng Callixtus III (1455–1458)
- Tên thật: Alfons de Borja.
- Là người Tây Ban Nha đầu tiên lên ngôi Giáo hoàng.
- Tập trung quyền lực cho các thành viên trong gia đình, khởi đầu cho chính sách gia đình trị.
Giáo hoàng Alexander VI (1492–1503)
- Tên thật: Rodrigo Borgia, cháu họ của Callixtus III.
- Là nhân vật nổi tiếng nhất của nhà Borgia.
- Bị lịch sử chỉ trích nặng nề vì các hành vi tham nhũng, mua chuộc để giành ngôi Giáo hoàng.
- Ông có nhiều con dù là giáo sĩ, nổi bật nhất là Cesare Borgia và Lucrezia Borgia.
3. Các nhân vật nổi bật
Cesare Borgia (1475–1507)
- Con trai ngoài giá thú của Giáo hoàng Alexander VI.
- Từ Hồng y chuyển sang làm lãnh chúa, chinh chiến khắp miền Trung nước Ý.
- Là hình mẫu cho nhân vật “người thống trị lý tưởng” trong tác phẩm “Quân Vương” (Il Principe) của Niccolò Machiavelli.
Lucrezia Borgia (1480–1519)
- Con gái của Alexander VI.
- Là một nhân vật gây tranh cãi: vừa bị đồn là nạn nhân của những cuộc hôn nhân chính trị, vừa bị nghi ngờ tham gia vào các âm mưu ám sát.
- Về sau trở thành một nữ bá tước có ảnh hưởng lớn tại Ferrara, bảo trợ nghệ thuật và văn học.
4. Quyền lực và tai tiếng
Nhà Borgia bị buộc tội:
- Mua chuộc Hồng y để giành ghế Giáo hoàng.
- Tham nhũng, đầu độc đối thủ.
- Lạm dụng tôn giáo để củng cố quyền lực chính trị và gia tộc.
Tuy nhiên, họ cũng:
- Bảo trợ cho nghệ thuật và kiến trúc thời Phục Hưng.
- Góp phần hình thành một giai đoạn quan trọng trong chính trị Ý thời kỳ phân quyền.
5. Suy tàn
- Sau cái chết của Alexander VI (1503), quyền lực của nhà Borgia nhanh chóng suy yếu.
- Cesare bị bắt, rồi chết trong chiến tranh ở Tây Ban Nha.
- Các thành viên còn lại bị phân tán và mất ảnh hưởng.
6. Di sản
- Nhà Borgia là biểu tượng của sự kết hợp giữa quyền lực, đạo đức suy đồi, và sự hào nhoáng thời Phục Hưng.
- Họ đã truyền cảm hứng cho nhiều tác phẩm nghệ thuật, tiểu thuyết, phim ảnh, trong đó có:
- Series truyền hình “The Borgias”
- Trò chơi Assassin’s Creed II & Brotherhood với nhân vật Cesare Borgia