Julius Caesar (100 TCN – 44 TCN) là một trong những nhân vật nổi bật và có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lịch sử La Mã cổ đại. Ông là chính trị gia, nhà quân sự và nhà độc tài có vai trò then chốt trong quá trình chuyển đổi La Mã từ Cộng hòa sang Đế chế.
1. Xuất thân và sự nghiệp ban đầu
- Sinh năm 100 TCN trong một gia đình quý tộc (dòng họ Julia).
- Bắt đầu sự nghiệp chính trị qua nhiều chức vụ trong bộ máy cộng hòa La Mã.
- Rất giỏi hùng biện, ngoại giao và xây dựng hình ảnh cá nhân.
2. Thành công quân sự: Chiến tranh xâm lược xứ Gaul
- Năm 58–50 TCN, ông chỉ huy quân đội chinh phục xứ Gaul (nay là Pháp, Bỉ, một phần Đức).
- Tác phẩm "Commentarii de Bello Gallico" (Bình luận về cuộc chiến xứ Gaul) vừa là tài liệu quân sự, vừa là công cụ tuyên truyền chính trị.
- Qua chiến thắng này, ông trở thành một anh hùng quân sự lừng danh ở La Mã.
3. Xung đột với Thượng viện và cuộc nội chiến
-
Caesar, Pompey và Crassus từng hợp thành Tam đầu chế (Triumvirate) – liên minh phi chính thức để nắm quyền lực.
-
Sau khi Crassus chết, mối quan hệ giữa Caesar và Pompey rạn nứt. Thượng viện ủng hộ Pompey.
-
Năm 49 TCN, Caesar vượt sông Rubicon cùng quân đội – một hành động nổi loạn, khơi mào nội chiến.
- Câu nói nổi tiếng: "Alea iacta est" (Con xúc xắc đã được tung ra).
4. Trở thành nhà độc tài
- Sau chiến thắng trong nội chiến, Caesar được trao quyền lực tối cao.
- Năm 44 TCN, ông được bổ nhiệm làm "Dictator perpetuo" (Nhà độc tài vĩnh viễn).
- Tiến hành cải cách xã hội, mở rộng quyền công dân, tổ chức lại chính quyền.
5. Bị ám sát
- Vào ngày 15 tháng 3 năm 44 TCN (gọi là Ides of March), Caesar bị ám sát bởi một nhóm nghị sĩ, trong đó có Brutus và Cassius – những người từng thân thiết với ông.
- Họ sợ ông sẽ hủy bỏ nền Cộng hòa và trở thành vua.
6. Di sản và ảnh hưởng
- Cái chết của Caesar không cứu được nền Cộng hòa – mà ngược lại, dẫn đến sự ra đời của Đế chế La Mã.
- Người cháu trai kiêm con nuôi của ông – Octavian (sau này là Augustus) – lên nắm quyền và trở thành Hoàng đế đầu tiên của La Mã.
- Tên "Caesar" sau này trở thành danh hiệu cho các hoàng đế La Mã và ảnh hưởng đến từ "Tsar" (Nga) và "Kaiser" (Đức).